Kunstnijverheid en ambacht - kumpulan-akoon-pat.nl

Ga naar de inhoud

Hoofdmenu:

Kunstnijverheid en ambacht

Akoon nu > Middelen van bestaan

Kunstnijverheid en Ambacht

Op Nusalaut is het gebruik van natuurlijke grondstoffen nog heel normaal.  
Het is een levenswijze waarbij men zich heel veel op de natuur oriënteert.
Enkele voorbeelden:

● Een visnet wordt zelf geknoopt;
● Een vissersboot (prauw) wordt zelf gebouwd;
● De gevangen vis wordt in een zelf  gevlochten mand (bakol) vervoerd.

Als de vissers teveel vis gevangen hebben, deelt men het restant onder de bewoners.
De vis wordt in minjak kelapa (kokosolie) gebakken op houtvuur.   

Materialen en middelen

  • Bamboe

Bamboe is nog steeds een onuitputtelijk materiaal dat gebruikt wordt voor de bouw van huizen,
bruggen, drijvende vishuizen (sero's), meubels en vlechtwerk.
Maar bamboe wordt ook gebruikt voor het maken van muziekinstrumenten,
water- en opbergkokers, drink-, kook- en maatbekers, spaarpotten, enz.

  • Palmbomen

Op Akoon zijn er enkele traditionele huizen gebouwd van palmbomenmateriaal.
Het geraamte van het huis is van kokospalmhout (batang kelapa),
de wanden zijn van sagubladstelen (gaba-gaba) en de dakbedekking is van sagubladeren (atap).
Het maken van een atap gebeurt door de sagubladeren om een bamboestok te leggen
en dan door te rijgen met een rotanstok.
Als een aantal bamboestokken met sagubladeren klaar is,
legt men deze in de zon om te drogen om ze daarna te gebruiken als dakbedekking.

  • Sagu (merg uit de palmboomstam)

Bij het sagu kloppen (= de merg uit de boomstam halen) worden allerlei delen van de boom gebruikt:

● Merg die de sagu oplevert (ela)
● Leeggeklopte boomstam als spoelbak (goti)
● Bladschede als spoeltrechter (sahani)
● Bladeren als verpakkingsmateriaal van sagu (tumang)
● Bladstelen als draagstok (gaba-gaba)


Als zeef (runut) bij de sagu bewerking worden vezellappen gebruikt,
die bij de bladschede van de palmbomen zijn gevormd.
Dit is een natuurlijk weefsel van een kokospalmblad.

Technieken

  • Vlechten

Het vlechten is een zeer oude techniek, dat zowel door vrouwen als mannen wordt uitgeoefend.
Vlechtwerk wordt toegepast voor allerlei gebruiksvoorwerpen, zoals dozen,
matten, kleding, sieraden, dakbedekking en wanden van huizen.

Enkele voorbeelden:

● Bananenblad als verpakkingsmateriaal voor ketan unti, papeda bunkus, enz.;
Tumangs van sagubladeren voor vervoer van sagu;
● Vlechten van manden en ketupat van kokospalmbladeren;
● Visfuiken (amanisa).


Er zijn diverse soorten vlechtwerken, o.a. diagonale, rechte en verspringende vormen.
Op Akoon wordt momenteel niet veel meer aan vlechtwerk gedaan.
Enkele ouderen maken nog kleine vlechtwerkjes, zoals amanisa en bakol.

Tijdens de bijeenkomsten van onze kumpulan in Moordrecht en in Assen werden ook workshops "Ketupat vlechten" gegeven.
Deze waren erg leerzaam en de deelnemers waren ook heel enthousiast.

Kleding
Op Akoon draagt men tegenwoordig verschillende kledingsoorten.
Ondanks de meer in gebruik zijnde westerse kleding, zijn er nog steeds verschillende klederdrachten.
Naast de dagelijkse kleding kent men ook kleding om naar bijvoorbeeld de kerk en feesten te gaan,
belijdenis te doen en in het huwelijksbootje te stappen.

Alleen de oudere inwoners van Akoon dragen nog dagelijks hun klederdracht.
Dit is meestal:

Kain, een aaneen genaaide lap ruitjesstof die om het lichaam wordt gewikkeld;
● Een lange kebaja, een blouse met lange mouwen die aan de binnenkant

      bij de aangenaaide bies onzichtbaar wordt dicht gespeld met kleine veiligheidsspelden;

Batu tjele, een blouse met lange mouwen en een kleine split in het midden van het voorpand.
Konde bulan, de eerste generatie vrouwen kamt het haar nog steeds strak naar achteren in een konde bulan, een maanvormige wrong.


Feestkleding
Feestkleding is voor zowel mannen als vrouwen heel kleurrijk.
De vrouwen dragen een lange kain samen met een bijbehorende lange bedrukte of effen kebaja,
meestal rose of rood van kleur.
In plaats van een kebaja dragen de vrouwen soms een rose of rode badju tjele, met daaronder een kain salele.
Deze kain salele bestaat uit een geruite wikkelrok kain en een tweede kain die dubbel gedrapeerd wordt op de heupen.

De mannen dragen een pantalon en een witte baniang.
Deze witte baniang bestaat uit een overhemd zonder kraag en manchetten en heeft twee zakken.
Het overhemd wordt middenvoor dicht geknoopt door middel van een vijftal bolle knoopjes.
Tegenwoordig dragen de heren ook een zwarte baniang.

  • Pottenbakken

Op Akoon wordt dit momenteel niet veel meer gedaan.
De meest gebruikte vorm van pottenbakken is de sempe, een van aardewerk gebakken vorm.
Deze sempe wordt gebruikt voor het bereiden en opdienen van papeda (pap van sagumeel).

  • Muziekinstrumenten

Op Akoon worden nog wel muziekinstrumenten gemaakt zoals tifa (trom) en suling (bamboefluit).
Tijdens adat rituelen maakt men nog gebruik van een Tritonschelp of Cassisschelp (kulitbia).
In een van de schelpwindingen wordt een blaasgat gemaakt.
Tegenwoordig zijn ook de tonen te  horen van een gitaar, ukelele,
koperen blaasinstrument en af en toe een viool met 1 snaar.


Voor de  teksten van dit onderwerp is gebruik gemaakt van: Amaone, Molukse handvaardigheden in de praktijk, C. Hukom/A. Lilipaly

 
 
Terug naar de inhoud | Terug naar het hoofdmenu